زخم بستر یا زخم فشاری بیشتر در قسمت هایی از بدن ایجاد می شود که بین استخوان و سطح سخت مانند تخت یا صندلی قرار می گیرند. فشار طولانی مدت، کاهش جریان خون و بی حرکتی از مهم ترین عوامل ایجاد این زخم هستند. به همین دلیل افرادی که مدت زیادی در تخت یا ویلچر هستند، بیشتر در معرض زخم بستر قرار دارند.
شناخت محل ایجاد زخم بستر اهمیت زیادی دارد، زیرا بررسی منظم نقاط حساس بدن می تواند به شناسایی زخم در مراحل اولیه و جلوگیری از عمیق شدن آن کمک کند.
زخم بستر بیشتر در کدام قسمت های بدن ایجاد می شود؟
محل ایجاد زخم فشاری به وضعیت بدن و میزان تحرک فرد بستگی دارد. برخی قسمت ها به دلیل برجستگی استخوانی و فشار مداوم، بیشتر در معرض آسیب قرار دارند.
1. دنبالچه و ناحیه استخوان خاجی
دنبالچه یکی از شایع ترین نقاط ایجاد زخم بستر است. افرادی که بیشتر به پشت دراز می کشند، فشار زیادی را در قسمت پایین کمر و دنبالچه تحمل می کنند.
قرمزی پوست، درد، تغییر دمای پوست یا ایجاد زخم در این ناحیه می تواند از نشانه های اولیه آسیب فشاری باشد.
2. پاشنه پا
پاشنه به دلیل قرار گرفتن مستقیم روی سطح تخت، یکی از نقاط حساس به زخم فشاری محسوب می شود. در افرادی که مدت طولانی بی حرکت هستند، فشار مداوم روی پاشنه می تواند به آسیب پوستی و بافت های زیرین منجر شود.
بررسی روزانه پاشنه ها، به ویژه در افراد مبتلا به دیابت یا مشکلات گردش خون، اهمیت زیادی دارد.
3. قوزک پا
قوزک داخلی و خارجی پا نیز به دلیل برجستگی استخوانی می تواند در معرض فشار قرار گیرد. تماس مداوم قوزک با تخت، تشک یا حتی پای دیگر ممکن است باعث قرمزی و آسیب پوستی شود.
4. لگن و برجستگی استخوان ران
قسمت خارجی لگن و برجستگی استخوان ران از نقاط شایع زخم بستر در افرادی است که بیشتر به پهلو می خوابند. فشار طولانی مدت بدن روی این ناحیه می تواند گردش خون را کاهش دهد و زمینه ایجاد زخم فشاری را فراهم کند.
5. آرنج
افرادی که مدت زیادی به پشت دراز می کشند یا دست های خود را روی سطح سخت قرار می دهند، ممکن است در ناحیه آرنج دچار زخم فشاری شوند. پوست این قسمت نسبتاً نازک است و برجستگی استخوانی آرنج فشار را بیشتر می کند.
6. پشت سر
پشت سر به ویژه در افراد کم تحرک، سالمندان و بیمارانی که مدت زیادی در تخت هستند، می تواند تحت فشار قرار گیرد. این ناحیه به دلیل نزدیکی پوست به استخوان، در صورت ادامه فشار ممکن است دچار آسیب شود.
7. کتف و شانه
در افرادی که مدت زیادی به پشت دراز می کشند، کتف و قسمت های برجسته شانه نیز ممکن است تحت فشار قرار بگیرند. کاهش چربی زیر پوست در افراد لاغر یا سالمند می تواند احتمال ایجاد زخم در این نواحی را افزایش دهد.
8. زانو
در حالت خوابیدن به پهلو، قسمت داخلی یا خارجی زانو ممکن است تحت فشار قرار گیرد. تماس طولانی مدت دو زانو با یکدیگر نیز در برخی افراد باعث فشار و تحریک پوست می شود.
زخم بستر در حالت خوابیدن به پشت کجا ایجاد می شود؟
وقتی فرد بیشتر زمان خود را به پشت می گذراند، قسمت هایی مانند پشت سر، کتف، آرنج، دنبالچه و پاشنه پا بیشتر در معرض فشار هستند.
به همین دلیل تغییر وضعیت بدن و بررسی منظم این نقاط می تواند از ایجاد زخم فشاری جلوگیری کند.
زخم بستر در حالت خوابیدن به پهلو کجا ایجاد می شود؟
در افرادی که بیشتر به پهلو می خوابند، فشار معمولا روی گوش، شانه، آرنج، لگن، زانو و قوزک پا وارد می شود.
استفاده از بالش و تجهیزات مناسب برای کاهش فشار بین قسمت های استخوانی بدن می تواند به پیشگیری از زخم کمک کند.
زخم بستر در افراد ویلچری کجا ایجاد می شود؟
افرادی که مدت زیادی روی ویلچر می نشینند، بیشتر در معرض ایجاد زخم فشاری در قسمت هایی مانند دنبالچه، باسن، استخوان های نشیمنگاهی و پشت ران قرار دارند.
فشار مداوم صندلی، رطوبت، تعریق و کاهش توانایی تغییر وضعیت می تواند احتمال آسیب پوستی را بیشتر کند.
چه افرادی بیشتر در معرض زخم بستر هستند؟
زخم بستر فقط به دلیل خوابیدن طولانی ایجاد نمی شود. عواملی مانند کاهش تحرک، سن بالا، دیابت، اختلال گردش خون، سوءتغذیه، بی اختیاری ادرار یا مدفوع و کاهش سطح هوشیاری نیز خطر ایجاد زخم فشاری را افزایش می دهند.
افرادی که توانایی تغییر وضعیت بدن خود را ندارند، باید به صورت منظم از نظر تغییر رنگ پوست، قرمزی، تورم، درد و آسیب های سطحی بررسی شوند.
اولین علائم زخم بستر چیست؟
زخم بستر ممکن است در ابتدا فقط با تغییرات پوستی مشخص شود. مهم ترین علائم اولیه عبارتند از:
- قرمزی یا تغییر رنگ پوست
- گرم یا سرد شدن غیرعادی یک قسمت از پوست
- تورم یا سفت شدن پوست
- درد یا حساس شدن ناحیه
- ایجاد تاول
- باز شدن پوست
- ترشح یا بوی نامطبوع در مراحل پیشرفته
قرمزی مداومی که بعد از برداشتن فشار از بین نمی رود، می تواند نشانه اولیه آسیب فشاری باشد و نباید نادیده گرفته شود.
چگونه از ایجاد زخم بستر جلوگیری کنیم؟
مهم ترین اصل در پیشگیری، کاهش فشار مداوم روی نقاط حساس بدن است. تغییر منظم وضعیت، استفاده از تشک و تجهیزات کاهنده فشار، خشک و تمیز نگه داشتن پوست، تغذیه مناسب و بررسی روزانه نقاط مستعد زخم می تواند خطر ایجاد زخم بستر را کاهش دهد.
در افراد کم تحرک، فقط بررسی محل زخم کافی نیست؛ وضعیت تغذیه، گردش خون و شرایط عمومی بیمار نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
چه زمانی زخم بستر نیاز به درمان تخصصی دارد؟
زخم بستر در صورت پیشرفت می تواند به بافت های عمیق تر برسد و با عفونت، ترشح، بوی نامطبوع یا حتی آسیب بافتی همراه شود. بنابراین مشاهده زخم باز، ترشح چرکی، سیاهی بافت، تب یا گسترش قرمزی اطراف زخم نیازمند ارزیابی پزشکی است.
درمان زخم بستر بر اساس عمق و شرایط زخم انجام می شود و ممکن است شامل کنترل فشار، پانسمان تخصصی، دبریدمان، کنترل عفونت و استفاده از روش های نوین درمان زخم باشد.
برای درمان زخم بستر اقدام کنید
زخم بستر در صورت درمان نشدن می تواند عمیق تر شود و خطر عفونت و آسیب بافتی را افزایش دهد. اگر زخم باز، ترشح، تغییر رنگ پوست یا علائم عفونت مشاهده کرده اید، بهتر است وضعیت زخم توسط متخصص بررسی شود. برای ارزیابی و انتخاب روش مناسب درمان زخم، با کارشناسان WoundStar تماس بگیرید.
جمع بندی
زخم بستر بیشتر در قسمت های استخوانی و تحت فشار بدن مانند دنبالچه، پاشنه، لگن، قوزک، آرنج، پشت سر و کتف ایجاد می شود. محل ایجاد به وضعیت قرارگیری بدن و میزان تحرک فرد بستگی دارد.
بررسی روزانه پوست و کاهش فشار روی نقاط حساس، مهم ترین اقدامات برای پیشگیری هستند. در صورت ایجاد زخم یا مشاهده علائم عفونت و آسیب عمیق، ارزیابی تخصصی زخم اهمیت زیادی دارد.
